Nền tảng hợp tác kinh tế Nhật Bản - ASEAN “DISG” ra đời trong đại dịch COVID-19 Ông Kuremura Masuo, cựu Thư ký Điều hành của Bộ trưởng Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp, hiện đang giữ chức Chủ tịch

Vào tháng 9 năm 2025, ông      Kuremura Masuo, nguyên là Thư ký Điều hành của Bộ trưởng Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp, đã được bổ nhiệm làm Chủ tịch của “Đối thoại vì Tăng trưởng Đổi mới và Bền vững (DISG)”, một nền tảng chuyên thúc đẩy hợp tác kinh tế thực chất giữa ASEAN và Nhật Bản.

Cũng trong tháng này, Chính phủ Nhật Bản đã đưa ra một khuôn khổ chính sách mới cho hợp tác với ASEAN, thể hiện rõ lập trường      “Đồng sáng tạo” dựa trên bốn trụ cột:

Khả năng phục hồi của chuỗi cung ứngĐầu tư vào kỹ thuật số và trí tuệ nhân tạo (AI)Đồng hành cùng Đổi mới sáng tạoChuyển dịch năng lượng thông qua AZEC (Cộng đồng châu Á phát thải ròng bằng 0)

Với sự tham gia của 13 tổ chức kinh tế trên khắp ASEAN, DISG sẽ đóng vai trò trung tâm trong việc thúc đẩy xây dựng và thực hiện các dự án hợp tác công tư cụ thể phù hợp với bốn trụ cột này.

Nội dung chính:

*DISG là gì?

DISG là một nền tảng đối thoại, được thành lập sau Hội nghị Bộ trưởng Kinh tế Nhật Bản - ASEAN năm 2020, nhằm thúc đẩy hợp tác kinh tế Nhật Bản - ASEAN từ “ý tưởng” đi vào “thực tiễn” xuất phát từ tầm nhìn chung hướng tới “Đồng sáng tạo”.

Nền tảng này ra đời trong bối cảnh hai bên nhận thấy sự cần thiết của một mối quan hệ hợp tác chặt chẽ hơn bao giờ hết nhằm ứng phó với những thách thức do đại dịch COVID-19 gây ra.

Tập trung vào các lĩnh vực ưu tiên như chuyển đổi số, các sáng kiến xanh và phát triển công nghiệp, DISG giới thiệu các dự án hợp tác mới nhất giữa Nhật Bản và ASEAN, đồng thời cụ thể hoá các tiềm năng hợp tác mới thông qua các cuộc thảo luận của những chuyên gia đến từ khu vực tư nhân, giới học thuật và khu vực công.    

Bên cạnh đó, DISG cũng phối hợp chặt chẽ với 13 tổ chức kinh tế, bao gồm Tổ chức Xúc tiến Thương mại Nhật Bản (JETRO) và Hội đồng Tư vấn Kinh doanh ASEAN (ASEAN-BAC), qua đó đưa các thách thức kinh doanh thực tế và đề xuất dự án vào các khuyến nghị chính sách trình lên Hội nghị tham vấn Bộ trưởng Kinh tế Nhật Bản - ASEAN (AEM-METI).

Đặc điểm nổi bật của DISG chính là việc thiết lập được một cơ chế cho phép triển khai nhanh chóng các hoạt động hợp tác mang tính hiệu quả cao, gắn kết chặt chẽ giữa chính sách và kinh doanh thông qua “Vòng tròn PDCA tích hợp công tư” này.

* Bối cảnh: Phương thức “Đồng sáng tạo” của Nhật Bản với ASEAN

Vào những năm 1970 và 1980, Nhật Bản chủ yếu coi ASEAN là một cơ sở sản xuất và đã tiến hành      hỗ trợ phát triển công nghiệp thông qua các hoạt động chế tạo     .

Ngày nay, ASEAN đã phát triển thành một thị trường tăng trưởng năng động, nơi việc giải quyết các thách thức xã hội như ESG và SDG tạo ra giá trị được chia sẻ toàn cầu.

Kỷ nguyên hỗ trợ một chiều đã qua, nhường chỗ cho      một giai đoạn mới, nơi thế mạnh công nghệ của Nhật Bản và tiềm năng tăng trưởng cũng như quy mô thị trường của ASEAN được kết hợp để đồng sáng tạo ra giá trị.

     Chính từ bối cảnh đó, Chính phủ Nhật Bản đã xác định lại mối quan hệ với ASEAN là quan hệ “Đồng sáng tạo”.

* Bốn định hướng chính cho hợp tác trong tương lai

Phương hướng hợp tác mới với ASEAN được Chính phủ Nhật Bản công bố vào tháng 9 năm 2025 lấy bốn      trụ cột dưới đây làm cốt lõi.

1. Tăng cường Chuỗi cung ứng (Xây dựng các cơ sở sản xuất có khả năng phục hồi và tự chủ)

Trong bối cảnh căng thẳng kinh tế Mỹ - Trung và các cuộc đàm phán thuế quan đang diễn ra, mô hình truyền thống như “xuất khẩu đường vòng các sản phẩm giá rẻ      qua ASEAN”, đang trở nên kém hiệu quả.

Đối với các nền kinh tế ASEAN, việc nâng cấp các ngành công nghiệp trong nước hiện là ưu tiên quan trọng. Từ góc độ an ninh kinh tế, xây dựng chuỗi cung ứng tự chủ đã trở thành mệnh lệnh cấp bách.

Việc tăng cường năng lực sản xuất, từ các quy trình ở khâu thượng nguồn như khai thác đất hiếm và kim loại hiếm cho đến khâu chế tạo      cuối cùng, là điều cần thiết. Tuy nhiên, để hiện thực hóa điều này chỉ dựa vào một quốc gia duy nhất là không hề dễ dàng     .

Cùng với các đối tác có chung chí hướng, Nhật Bản sẽ hỗ trợ ASEAN xây dựng các chuỗi cung ứng thực sự tự chủ thông qua hợp tác và chia sẻ nguồn lực.

2. Đầu tư      vào kỹ thuật số và trí tuệ nhân tạo (AI)

Tại ASEAN, dòng vốn đầu tư khổng lồ đang đổ vào các hạ tầng quy mô siêu lớn (trung tâm dữ liệu quy mô lớn). Mặt khác, ngày càng có nhiều quan điểm cho      rằng việc vận hành các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) nhỏ gọn ở những nơi gần với nhu cầu và các vấn đề xã hội sẽ giúp tối ưu hóa cho từng địa phương.

Sự phụ thuộc vào các nguồn tài nguyên tính toán tập trung ở một số ít cường quốc cũng tiềm ẩn rủi ro từ góc độ an ninh kinh tế.

Điểm mạnh của Nhật Bản nằm ở hệ sinh thái toàn diện, từ các nhà phát triển ứng dụng AI đến các công ty có khả năng xây dựng LLM, cũng như nền tảng công nghệ cốt lõi bao gồm cả chất bán dẫn     . Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho các nước ASEAN hợp tác với Nhật Bản để phát triển khả năng tính toán độc lập như một giải pháp thay thế đáng tin cậy.

3.      Đồng hành cùng Đổi mới sáng tạo

DISG được thành lập không phải để Chính phủ quyết định chính sách một cách đơn phương,      mà để đưa sự năng động của khu vực tư nhân trực tiếp vào quá trình hoạch định chính sách.

     Sáng kiến tiêu biểu cho nỗ lực này      là “Fast Track Pitch”, một      chương trình đổi mới sáng tạo mở, nơi các tập đoàn hàng đầu      và các công ty khởi nghiệp của Nhật Bản, cùng với các      công ty ASEAN sẽ hợp tác phát triển các giải pháp cho      những thách thức xã hội cụ thể của khu vực.

Cách tiếp cận này đã mang lại kết quả thực tế, bao gồm việc các công ty Nhật Bản giải quyết được các thách thức khi mở rộng sang      ASEAN thông qua quan hệ đối tác với các công ty khởi nghiệp địa phương.

Trong năm tài khóa 2025,      chương trình này đã được tổ chức tại Singapore, Việt Nam, Malaysia và Indonesia.

4. Chuyển dịch năng lượng thông qua AZEC      

Việc áp dụng nhanh chóng quá trình chuyển đổi xanh theo kiểu châu Âu vào châu Á là điều không thể nếu không có sự điều chỉnh phù hợp.

Khu vực ASEAN đang trên đà tăng trưởng kinh tế      , nên việc duy trì nguồn cung năng lượng ổn định để hỗ trợ đời sống hàng ngày và hoạt động kinh tế vẫn là điều thiết yếu. Do đó, cân bằng giữa trung hòa carbon và an ninh năng lượng là một thách thức trọng tâm.

Một cách tiếp cận thực dụng là cần thiết. Đó là sự kết hợp giữa thế mạnh của Nhật Bản trong các công nghệ tiên tiến như hydro và amoniac với sản xuất điện khí đốt và các giải pháp hiệu quả năng lượng để giảm nhu cầu năng lượng tổng thể.

Nhật Bản sẽ đóng góp các giải pháp chuyển dịch năng lượng phù hợp,      bám sát thực tiễn      của ASEAN.

-- Bình luận của Chủ tịch DISG      Kuremura Masuo--

     Kuremura Masuo Chủ tịch DISG (Ủy ban Hợp tác Kinh tế và Công nghiệp Nhật Bản - ASEAN), thuộc Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp (METI)/Giám đốc Điều hành JETRO Singapore

Sinh năm 1976. Tốt nghiệp Khoa Luật, Đại học Tokyo.

Gia nhập Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp (METI) năm 2002.      Từng đảm nhận các chức vụ quan trọng bao gồm Thư ký Điều hành của Bộ trưởng Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp,      Trưởng Phòng Tài chính Công nghiệp, và      Trưởng Phòng Công nghiệp Hàng không vũ trụ và      Quốc phòng     .

Hiện là Giám đốc Điều hành của JETRO Singapore. Từ tháng 7 năm 2025, ông đảm nhận vai trò hiện tại, giám sát khu vực ASEAN và châu Á - Thái Bình Dương từ trụ sở Singapore và dẫn dắt các sáng kiến hợp tác kinh tế công tư mới giữa Nhật Bản và ASEAN.

“Trong khi các chính sách 'ưu tiên quốc gia' đang gia tăng trên toàn cầu, Nhật Bản đã phát triển lâu dài cùng với cộng đồng quốc tế thông qua một hệ thống kinh tế tự do dựa trên luật lệ và các khuôn khổ như CPTPP và RCEP.

Để ASEAN duy trì đà tăng trưởng, việc duy trì các khuôn khổ thương mại và đầu tư tự do này là điều cần thiết, và Nhật Bản sẽ tiếp tục tích cực hỗ trợ và thúc đẩy chúng.

Điểm mạnh của Nhật Bản nằm ở sự đáng tin cậy:      “thực hiện đúng cam kết”      và “cung cấp các giải pháp chất lượng cao, tạo ra giá trị lâu dài cho các nước đối tác”. Thay vì chỉ tập trung vào chi phí ngắn hạn, hợp tác với Nhật Bản mang lại lợi ích lâu dài đáng kể trong việc giải quyết các thách thức xã hội và nâng cao năng suất.

Giải quyết các thách thức địa phương thông qua hợp tác Nhật Bản - ASEAN      xét cho cùng sẽ góp phần giải quyết các thách thức toàn cầu. Không chỉ các tập đoàn lớn, mà cả các công ty khởi nghiệp với công nghệ và sáng kiến mới cũng sẽ tham gia định hình tương lai.

Bằng cách kết hợp      hệ sinh thái khởi nghiệp của Nhật Bản và ASEAN, chúng ta có thể xây dựng một mô hình chủ nghĩa tư bản mới - một mô hình cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế với việc giải quyết các thách thức xã hội, thay vì chỉ dựa vào các biện pháp khuyến khích tài chính quy mô lớn.

Tôi hy vọng rằng những người trẻ sẽ mang ý tưởng và công nghệ của mình tham gia vào nỗ lực này và giúp tạo ra một mô hình mới có thể dẫn dắt thế giới.”

Cho đến nay, DISG chủ yếu hoạt động trực tuyến. Trong tương lai, nền tảng này sẽ kết hợp       tổ chức các cuộc họp trực tiếp để thúc đẩy hơn nữa việc phát triển và thực hiện các dự án công tư cụ thể.

Từ đối thoại đến hành động, từ tầm nhìn đến thực thi - DISG sẽ đưa quan hệ đối tác Nhật Bản - ASEAN lên một tầm cao mới.